Κατανοώντας τη νεφρική νόσο

Κατανοώντας τη νεφρική νόσο

Οι περισσότεροι άνθρωποι γεννιούνται με δύο νεφρούς που ο καθένας έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Βρίσκονται στα δεξιά και στα αριστερά της σπονδυλικής στήλης λίγο κάτω από τη μέση. Ο κάθε νεφρός ζυγίζει μόλις 115 γραμμάρια αλλά παίζει τεράστιο και κρίσιμο ρόλο στην υγεία σας. Όταν η λειτουργία των νεφρών σας αρχίζει να επιδεινώνεται, είναι αναγκαίο να επισκεφτείτε ειδικό νεφρολόγο για να σας συστήσει θεραπεία. Οι νεφροί σας είναι ζωτικά όργανα. Σκεφτείτε τους σαν τα όργανα που καθαρίζουν το σώμα σας: φιλτράρουν από το αίμα σας τις άχρηστες ουσίες, τις τοξίνες και τα υγρά που πλεονάζουν. Το αίμα ρέει προς τους νεφρούς μέσω των νεφρικών αρτηριών και φεύγει από τους νεφρούς μέσω των νεφρικών φλεβών. Ο ιατρικός όρος ‘νεφρικός’ είναι ένα επίθετο που προσδιορίζει όλα όσα σχετίζονται με τους νεφρούς. Κάθε μέρα, οι νεφροί παράγουν περίπου δύο λίτρα ούρων που περιέχουν άχρηστες ουσίες και πλεονάζοντα υγρά. Τα ούρα φεύγουν από τους νεφρούς μέσω δύο σωληναρίων που ονομάζονται ουρητήρες και αποθηκεύονται στην ουροδόχο κύστη. Όταν ουρείτε, τα ούρα φεύγουν από την κύστη μέσω ενός άλλου σωληναρίου που ονομάζεται ουρήθρα . Όλα αυτά τα όργανα μαζί, ονομάζονται ουροποιητικό σύστημα.

Συμπτώματα νεφρικής ανεπάρκειας

Σε ορισμένους ασθενείς οι νεφροί παρουσιάζουν βλάβη και δεν μπορούν να εκτελέσουν τις φυσιολογικές λειτουργίες. Μπορεί η βλάβη των νεφρών σας να είναι μεγάλη και να μην νιώθετε καν άρρωστοι. Γι’ αυτό, η νεφρική νόσος συχνά ονομάζεται ‘σιωπηρή νόσος’. Μόνον όταν η βλάβη των νεφρών γίνει σοβαρή, μπορεί να νιώσετε άρρωστοι. Στους περισσότερους ασθενείς η νεφρική νόσος προσβάλλει και τους δύο νεφρούς. Όταν η λειτουργία των νεφρών σας μειωθεί κάτω από το 15-20% της φυσιολογικής, ίσως αρχίσετε να έχετε συμπτώματα όπως αίσθημα κούρασης ή αδυναμίας ή ανορεξία. Τότε θα χρειαστείτε κάποια μορφή θεραπείας για να αποκατασταθούν ορισμένες από τις λειτουργίες των υγιών νεφρών. Η παρακολούθηση της λειτουργίας των νεφρών σας είναι πολύ σημαντική για να ξέρετε πόσο γρήγορα αναπτύσσεται η νεφρική σας νόσος. Εσείς και ο γιατρός σας (νεφρολόγος) μπορείτε να δείτε πώς εξελίσσεται η κατάστασή σας παρακολουθώντας προσεκτικά τις εξής εξετάσεις:

  • Κρεατινίνη ορού – Μια εξέταση αίματος που μετράει την ποσότητα κρεατινίνης, ενός υποπροϊόντος που βρίσκεται στο αίμα σας. Υψηλότερα επίπεδα κρεατινίνης στο αίμα σας σημαίνει ότι οι νεφροί σας αποβάλλουν λιγότερες άχρηστες ουσίες από το σώμα σας.
  • Ρυθμός σπειραματικής διήθησης (ΡΣΔ) – Μετράει τη νεφρική λειτουργία και υπολογίζεται στα ούρα που συλλέγονται. Προσδιορίζει πώς διηθούν οι νεφροί σας τις άχρηστες ουσίες. Μικρότερη τιμή του ΡΣΔ σημαίνει επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας.
    Ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης μπορεί να υπολογιστεί επίσης με εξισώσεις που χρησιμοποιούν την κρεατινίνη ορού, την ηλικία, τη φυλή, το φύλο και το σωματικό βάρος. Συνήθως χρησιμοποιείται η εξίσωση Cockcroft-Gault και η εξίσωση της μελέτης Τροποποίησης της Δίαιτας σε Νεφρική Νόσο (MDRD).

Τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων θα βοηθήσουν τον γιατρό σας να αποφασίσει σε ποιες ενέργειες θα προχωρήσει για να παραμείνετε όσο το δυνατόν υγιείς.

Διαβήτης και νεφρική νόσος

Τι είναι ο διαβήτης; Ο διαβήτης είναι μια νόσος που προκαλεί αύξηση των επιπέδων γλυκόζης (σακχάρου) στο αίμα. Ο οργανισμός σας σε φυσιολογική κατάσταση μετατρέπει τους υδατάνθρακες που τρώτε σε γλυκόζη. Το αίμα σας μεταφέρει τη γλυκόζη στα κύτταρά σας, όπου χρησιμοποιείται για να παραχθεί ενέργεια ή αποθηκεύεται για να χρησιμοποιηθεί αργότερα. Η ινσουλίνη, μια ορμόνη που παράγεται από το πάγκρεας, βοηθάει τη γλυκόζη να μεταφερθεί από το αίμα στα κύτταρά σας. Αν έχετε διαβήτη, είτε το πάγκρεας δεν παράγει πια αρκετή ινσουλίνη είτε η ινσουλίνη που παράγει δεν φτάνει στα κύτταρα. Ο οργανισμός σας δεν μπορεί να μεταφέρει την γλυκόζη από το αίμα στα κύτταρα και έτσι, αυτή συσσωρεύεται. Όταν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα σας παραμένουν υψηλά, η πλεονάζουσα γλυκόζη επηρεάζει πολλά συστήματα του οργανισμού σας. Τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στα μικρά αιμοφόρα αγγεία των νεφρών σας, με αποτέλεσμα αυτά να μην μπορούν να απομακρύνουν τα υγρά και τις άχρηστες ουσίες. Πολλοί άνθρωποι με διαβήτη έχουν επίσης υψηλή αρτηριακή πίεση.

Ο διαβήτης είναι η πιο συχνή αιτία νεφρικής νόσου στις ΗΠΑ και ευθύνεται για τα μισά περίπου νέα περιστατικά νεφρικής νόσου κάθε χρόνο. Αν ο διαβήτης παραμείνει για πολύ μεγάλο διάστημα χωρίς θεραπεία, ενδέχεται να αναπτύξετε επιπλοκές. Μια από αυτές τις επιπλοκές μπορεί να είναι η νεφρική νόσος.

Διαβητική νεφροπάθεια είναι ο ιατρικός όρος που χρησιμοποιείται για βλάβη των νεφρών προκαλούμενη από τον διαβήτη. Μπορεί να χρειαστούν 20 ή και περισσότερα χρόνια για να αναπτύξει ένας διαβητικός νεφρική ανεπάρκεια.

Υψηλή αρτηριακή πίεση και νεφρική νόσος

Συνήθως, η υψηλή αρτηριακή πίεση δεν προκαλεί συμπτώματα για πολλά χρόνια. Μπορεί να μην γνωρίζετε καν ότι η πίεσή σας είναι ανεβασμένη. Πράγματι, συνήθως ανακαλύπτεται αν επισκεφτείτε τον γιατρό για κάτι άλλο. Η υψηλή αρτηριακή πίεση δεν μπορεί να διαγνωστεί μόνο με μια μέτρηση. Η φυσιολογική πίεση είναι μικρότερη από 120/80. Αν η πίεσή σας παραμείνει υψηλότερη από 130/85 για δύο ή περισσότερες ημέρες, πρέπει να δείτε τον γιατρό σας.
Ποσοστό μεγαλύτερο του 25% των νέων περιστατικών νεφρικής ανεπάρκειας κάθε χρόνο προκαλούνται όταν η αρτηριακή πίεση είναι υψηλότερη της φυσιολογικής. Αυτή η κατάσταση είναι γνωστή και ως υπέρταση. Η ανεξέλεγκτη υψηλή πίεση μπορεί να προκαλέσει νεφρική νόσο. Μπορεί επίσης, να συντελέσει στο να εξελιχτεί γρηγορότερα. Αντίστροφα, και η νεφρική νόσος μπορεί να προκαλέσει αύξηση της πίεσης.

Άλλα αίτια

Άλλες καταστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε νεφρική ανεπάρκεια είναι, μεταξύ άλλων, η σπειραματονεφρίτιδα λόγω φλεγμονής και βλάβης των διηθητικών μονάδων του νεφρού, οι κληρονομικές παθήσεις όπως η πολυκυστική νόσος των νεφρών, ο λύκος και άλλες καταστάσεις που προσβάλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος, η απόφραξη που μπορεί να προκληθεί από πέτρες στους νεφρούς, από όγκο ή από διογκωμένο προστάτη, οι λοιμώξεις και ορισμένα φάρμακα.

Θεραπείες νεφρικής ανεπάρκειας

Οι δύο θεραπείες που χρησιμοποιούνται σε περίπτωση νεφρικής ανεπάρκειας είναι η κάθαρση και η μεταμόσχευση. Η θεραπεία κάθαρσης που μπορεί να γίνεται στο σπίτι ή στην κλινική απομακρύνει το πλεονάζον υγρό και τις άχρηστες ουσίες από τον οργανισμό σας. Μεταμόσχευση νεφρού σημαίνει ότι θα πάρετε έναν νέο νεφρό που θα αντικαταστήσει τους κατεστραμμένους νεφρούς σας. Τόσο η κάθαρση όσο και η μεταμόσχευση είναι αποτελεσματικές θεραπείες της νεφρικής ανεπάρκειας. Αν δεν κάνετε τίποτε, η υγεία σας θα εξακολουθήσει να επιδεινώνεται. Αν μείνει χωρίς θεραπεία, η νεφρική ανεπάρκεια μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο.

Ορισμένα πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να προστατεύσετε τους νεφρούς σας
  • Να διατηρείτε επικοινωνία και να μιλάτε με τον γιατρό σας
  • Να ενημερωθείτε σχετικά με τη νεφρική νόσο
  • Να αναλάβετε ενεργητικό ρόλο στα θέματα της υγείας σας
  • Να θέτετε ερωτήσεις
  • Να συζητάτε για όλα τα φάρμακα, ακόμα και τα μη συνταγογραφούμενα, με τον γιατρό σας
  • Να παίρνετε όλα τα φάρμακα, όπως γράφει η συνταγή
  • Αν έχετε διαβήτη, να ελέγχετε το σάκχαρο του αίματός σας παίρνοντας τα φάρμακά σας, προσέχοντας τη δίαιτά σας και παρακολουθώντας τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σας
  • Να ασκείστε, με την έγκριση του γιατρού σας
  • Αν έχετε υψηλή αρτηριακή πίεση, να ελέγχετε την πίεσή σας τακτικά. Να παίρνετε τα φάρμακά σας, ακόμα κι αν νιώθετε καλά.
  • Να ακολουθείτε τις οδηγίες ειδικής δίαιτας αν σας έχουν δοθεί.